

Yıllardır geçmeyen, sabahları yorgun uyanmanıza sebep olan, şakaklarınızı zonklatan o inatçı baş ağrılarıyla mı yaşıyorsunuz? Belki defalarca Nöroloji doktoruna gittiniz, MR çektirdiniz, “Migren” teşhisiyle avuç dolusu ilaç kullandınız ama ağrılarınız bir türlü tam olarak geçmedi. Peki, hiç sorunun kaynağının ağzınızın içinde olabileceğini düşündünüz mü?
Tıp dünyasında yapılan araştırmalar, kronik baş ağrısı şikayeti olan hastaların önemli bir kısmında, tetikleyici faktörün diş sıkma (bruksizm), çene eklemi (TME) bozuklukları veya gizli diş enfeksiyonları olduğunu göstermektedir. Yani yaşadığınız şey “Klasik Migren” değil, diş ve çene kaslarının yarattığı “Gerilim Tipi Baş Ağrısı” olabilir.
Bu kapsamlı rehberde, Şişli Diş Hekimi Dt. Özlem Özcan olarak; dişlerin başı nasıl ağrıttığını, Trigeminal sinir ağının karmaşık yapısını ve diş hekimliğindeki basit tedavilerle (gece plağı, botoks vb.) yıllardır çektiğiniz ağrılardan nasıl kurtulabileceğinizi anlatacağım.
Diş ağrısının başa vurmasının temel sebebi anatomiktir. Yüzümüzün, dişlerimizin, çenelerimizin ve şakak bölgemizin duyusunu alan ana sinir Trigeminal Sinirdir.
Bu siniri devasa bir elektrik şebekesi gibi düşünün.
Hepsi bu ana hat üzerinden beyne taşınır. Bazen hatlar karışır ve beyin, çeneden gelen ağrıyı “baş ağrısı” veya “göz arkası ağrısı” olarak algılar. Buna Yansıyan Ağrı (Referred Pain) denir.
Baş ağrınızın diş kaynaklı olup olmadığını anlamak için suçluları tanımanız gerekir:
En yaygın sebeptir. Özellikle gece uykuda veya gün içinde stresliyken dişlerinizi sıktığınızda, çenenizi kapatan kaslar (Masseter ve Temporal kaslar) aşırı çalışır.
Mekanizma: Temporal kas, yelpaze şeklinde şakaklarınıza ve başınızın yan taraflarına yapışır. Dişinizi sıktığınızda bu kas kasılır. Sabaha kadar maraton koşmuş gibi yorulan bu kaslar, sabah size “Şakaklarda basınçlı baş ağrısı” olarak geri döner.
Çenenin kafatasına bağlandığı eklemdeki (kulak önündeki bölge) disk kaymaları veya iltihaplanmalar, doğrudan kulağa, şakağa ve boyuna yayılan şiddetli ağrılara neden olur.
Dişleriniz tam ve dengeli kapanmıyorsa (bir dolgu yüksekse veya diş eksikliği varsa), çene kasları dengeyi bulmak için sürekli kasılı kalır. Bu kronik kasılma, boyun ve baş ağrısını tetikler.
Sürmeye çalışan ama yer bulamayan 20 yaş dişleri, komşu dişlere ve sinirlere baskı yaparak yansıyan ağrılar oluşturur. Bu ağrı genellikle kulağa ve başın yan tarafına vurur.
Bu iki durumun belirtileri çok benzerdir ve sıklıkla karıştırılır. Ancak bazı ipuçları ayrımı yapmanıza yardımcı olabilir:
| Belirti | Klasik Migren | Diş Kaynaklı Baş Ağrısı |
|---|---|---|
| Zamanlama | Ataklar halindedir (Ayda birkaç kez) | Genellikle sabahları uyanınca en şiddetlidir |
| Ağrı Tipi | Tek taraflı, zonklayıcı, mide bulantılı | İki taraflı, basınçlı (mengene gibi), şakaklarda |
| Tetikleyici | Işık, ses, koku, açlık | Stresli günler, çiğneme, sabah uyanma |
| Eşlik Edenler | Aura (Işık çakması) | Çene kütlemesi, diş hassasiyeti, boyun tutulması |
Not: Diş sıkma, mevcut migren ataklarını da tetikleyebilir. Yani hem migreniniz hem de diş probleminiz aynı anda olabilir.
Kliniğimize “baş ağrısı” şikayetiyle gelen hastalarda detaylı bir dedektiflik çalışması yaparız:
Eğer baş ağrınızın sebebi dişleriniz veya çene kaslarınızsa, çözüm ilaç içmek değil, mekanik sorunu düzeltmektir.
Hastaya özel, sert akrilikten yapılan şeffaf bir plaktır. Sadece gece yatarken takılır.
Nasıl Çalışır?
Düzenli kullanımda sabah baş ağrıları %70-80 oranında azalır.
Kasların aşırı güçlü olduğu durumlarda, çiğneme kaslarına (Masseter ve Temporal) botoks uygulanır.
Etkisi: Kasın sıkma gücü geçici olarak zayıflatılır. Kas kasılamadığı için başa vuran ağrı oluşmaz. Aynı zamanda yüzdeki kare görünüm (köşeli çene) incelir. (Bkz: Diş Sıkma Tedavisi).
Eksik dişler implant veya köprü ile tamamlanarak çiğneme dengesi sağlanır. Yüksek dolgular aşındırılır. Gömülü 20 yaş dişleri çekilir.
Eğer migreninizin tetikleyicisi diş sıkma ise, evet, atakların sıklığını ve şiddetini ciddi oranda azaltır. Ancak nörolojik kökenli saf migrenlerde tek başına yeterli olmayabilir, nörolog takibi ile kombine edilmelidir.
Doğrudan yapmaz ama çene eklemi problemleri iç kulağa yakın olduğu için denge merkezini etkileyerek baş dönmesi (vertigo) ve kulak çınlaması yapabilir. Çürük diş, tek taraflı çiğnemeye neden olarak eklemi bozabilir.
Hayır, etkisi ortalama 4-6 ay sürer. Ancak düzenli yapıldığında kas hafızası zayıfladığı için sıkma alışkanlığı zamanla azalır ve işlem aralıkları uzar.
Genellikle hayır. Hazır plaklar yumuşaktır ve kişiye özel uyumlanmamıştır. Yumuşak malzeme, hastada “sakız çiğneme” hissi uyandırarak diş sıkmayı daha da artırabilir. Tedavi edici plak sert ve kişiye özel olmalıdır.
Baş ağrısı kaderiniz değildir. Eğer nörolojik tetkikleriniz temiz çıkıyorsa, sorunun cevabı büyük ihtimalle çenenizde gizlidir. Diş kaynaklı baş ağrıları, doğru teşhis ve basit müdahalelerle en kolay çözülebilen ağrı türlerindendir.
Siz de her sabah yorgun ve ağrılı uyanmaktan bıktıysanız, çene ve kas muayeneniz için İstanbul En İyi Diş Hekimi olarak hizmet veren Dt. Özlem Özcan kliniğinden randevu alabilirsiniz. Hayat kalitenizi geri kazanın.
Diş sıkma ve baş ağrısı ilişkisi hakkında daha fazla bilimsel kaynak için American Migraine Foundation – TMJ and Headache makalesini inceleyebilirsiniz.